پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
1
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
مكتوب اول از اصفهان - 17 مارس 1617 اكنون كه فرصتى دست داده است تا توسط قاصدى نامههايم را به ايتاليا بفرستم ، خواستم مطالبى در مورد مسافرتم از بابل تا به اينجا به اطلاعتان برسانم ؛ ولى چون وقت كم است ، سعى مىكنم حتىالمقدور به اختصار برگزار كنم . همانطور كه ضمن نامههاى مورخ 23 دسامبر و 2 ژانويه از بغداد اطلاع دادم ، روز چهارم سال جارى ( 1617 ) ، از آن شهر به طريقى كه بعدا توصيف خواهم كرد ، بيرون آمدم . ايرانىها كه در حال حاضر با تركها در جنگ هستند ؛ اندكى قبل از عيد نوئل به حوالى بغداد يورش بردند و قصبهء مندلى را ويران ساختند و پاشا براى جلوگيرى از بروز خسارات بيشتر ، هفت الى هشت هزار نفر از سپاهيان خود را به مقابله با آنها فرستاد . به مناسبت بروز جنگ در سرحدات ، عبور و مرور كاروان متوقف شد ؛ زيرا بازرگانان به خصوص مسلمانان ساكن بغداد جرأت نمىكردند خود را در خطر مواجهه با دشمن قرار دهند ؛ با اين حال ، از لحاظ احتياجى كه بغداد به آذوقهء ايران دارد ، با وجود همه خسارات وارده ، پاشا جادهء ايران را به روى بازرگانان نبست و برعكس براى حفظ منفعت خود از گمركات و استفاده محل ، كاروانها را تشويق كرد كه به رفت و آمد خود ادامه دهند و به آنان از جانب خود همهگونه اطمينان و پشتگرمىداد . من كه مشتاق ادامهء سفر بودم و به علاوه دليلى نداشت از ايرانيان كه دوستان ملت ما هستند ، هراسى داشته باشم ؛ از فرصت استفاده كردم و با يك قاطرچى ايرانى ، كه آن موقع در بغداد بود و مىخواست به وطن خود مراجعت كند ، در اين باره قرار گذاشتم .